Notariusz pełni rolę osoby zaufania publicznego, wykonując czynności, którym strony są zobowiązane lub pragną nadać formę notarialną. Forma aktu notarialnego jest obowiązkowa przy umowie sprzedaży nieruchomości, umowie darowizny, umowie ustanowienia użytkowania wieczystego, umowie spółek czy małżeńskich umowach majątkowych (intercyzy).
Sporządzając akt notarialny lub dokonując innych czynności notariusz pobiera wynagrodzenie za dokonanie czynności notarialnej oraz działając jako płatnik pobiera podatki i opłaty sądowe.
Notariusz jest obowiązany zachować w tajemnicy okoliczności sprawy, o których dowiedziała się w związku z wykonywaniem czynności notarialne.
Zgodnie z art. 79 Ustawy z dnia 14 lutego 1991 roku Prawo o notariacie, notariusz dokonuje następujących czynności:
UMOWA SPRZEDAŻY
może dotyczyć nieruchomości i ruchomości, praw majątkowych zbywalnych oraz zespoły rzeczy i praw. Przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę.
UMOWA DAROWIZNY
przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku czyli przenosi na rzez Obdarowanego pod tytułem dramy własność nieruchomości i ruchomości, praw majątkowych zbywalnych lub pieniędzy.
UMOWA USTANOWIENIA ODRĘBNEJ WŁASNOŚCI LOKALI
zgodnie z przepisami ustawy o własności lokalu w drodze umowy lub jednostronnej czynności prawnej właściciela nieruchomości może zostać ustanawiana odrębną własność lokalu mieszkalnego lub niemieszkalnego
UMOWA DEWELOPERSKA
zawierana między deweloperem a nabywcą, w ramach której deweloper zobowiązuje się miedzy innymi do:
1) wybudowania budynku oraz ustanowienia odrębnej własności lokalu mieszkalnego i przeniesienia własności tego lokalu oraz praw niezbędnych do korzystania z tego lokalu na nabywcę;
2) ustanowienia odrębnej własności lokalu mieszkalnego i przeniesienia własności tego lokalu oraz praw niezbędnych do korzystania z tego lokalu na nabywcę;
UMOWA O DOŻYWOCIE
umowa w której w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym. Często stosowana przez osoby starsze, które chcą zapewnić sobie opiekę na starość.
UMOWA O USTANOWIENIE SŁUŻEBNOŚCI
to umowa w drodze której nieruchomość można obciążyć na rzecz:
właściciela innej nieruchomości – służebność gruntowa,
znaczonej osoby fizycznej prawem, którego treść odpowiada treści służebności gruntowej – służebność osobista,
na rzecz przedsiębiorcy, polegająca na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej – służebność przesyłu.
UMOWA ZAMIANY
przez umowę zamiany każda ze stron zobowiązuje się przenieść na drugą stronę własność rzeczy w zamian za zobowiązanie się do przeniesienia własności innej rzeczy. Może to być np. zamiana mieszkania na dom.
UMOWA ZNIESIENIA WSPÓŁWŁASNOŚCI
zniesienie współwłasności może nastąpiło przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział taki jest sprzeczny z przepisami ustawy.
UMOWA PRZEDSWSTĘPNA
umowa zobowiązująca strony do zawarcia głównej umowy w przyszłości, często stosowana w transakcjach nieruchomościowych jako zabezpieczenie interesów stron. Umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.